Loading

Betaalde mantelzorg?

Deze week ontstond er discussie of mantelzorg betaald mag worden of niet. Verschillende zorgorganisaties, zoals Cicero in Zuid-Limburg, bieden mantelzorgers betaling aan voor hun diensten. Dat klinkt tegenstrijdig, want mantelzorg is per definitie vrijwillig. Maar Cicero is van mening dat hun cliënten baat hebben bij de betaalde mantelzorg. Tegenstanders, zoals MantelzorgNL, zijn wel voor compensatie voor mantelzorg, maar vinden het afsluiten van een arbeidsrelatie met de mantelzorger ethisch niet juist.

Standpunt.nl

Afgelopen woensdag 8 juli lanceerde Standpunt.nl op Radio 1 de stelling “Het is een goed idee om mantelzorgers te betalen”. Steeds meer zorgorganisaties gaan over tot betaling van mantelzorgers. Zorgbedrijven zoals Cicero in Zuid-Limburg denken dat een vergoeding van mantelzorgers een uitkomst is voor cliënten, mantelzorgers en het verplegend personeel. De mantelzorgers verdienen ongeveer 10 euro per uur, en krijgen een contract voor een paar uur per week. Volgens de zorgbedrijven genieten de bewoners van verpleeghuizen van de extra aandacht van hun familie. Tegenstanders van dit plan zeggen dat er op deze manier een officiële werkrelatie met bijbehorende rechten en plichten ontstaat. De vraag aan de luisteraars was: “Gaat dit plan de problemen in de zorg verlichten? Of moet mantelzorg hoe dan ook vrijwillig blijven?”

Betaalde mantelzorg in de praktijk

Zorgaanbieder Cicero begon anderhalf jaar geleden met een proef om mantelzorgers in dienst van de zorginstelling te nemen. Die betaalde mantelzorgers nemen geen reguliere zorgtaken over. Ze leveren vooral ‘welzijnsdiensten’: extra aandacht waardoor hun naaste zich prettiger gaat voelen. Cicero ziet dat het de (dementerende) bewoners goed doet om op vaste dagen door hun mantelzorger geholpen te worden. Daarnaast is de hulp van de mantelzorgers hard nodig, gezien de grote toename van het aantal ouderen dat opgenomen wordt in een verpleeghuis. Overigens neemt Cicero alleen mantelzorgers in dienst die een liefdevolle relatie met hun naaste hebben. Mantelzorgers die alleen voor het geld willen komen, zijn niet welkom.

De thuiszorgorganisatie Informales heeft een ander uitgangspunt. Zij betaalt juist niet voor de gebruikelijke mantelzorg, maar voor de zorg die daar nog bovenop komt. De organisatie noemt het dan ook geen mantelzorg, maar informele zorg. Als mantelzorgers meer uren zorg leveren dan wat gebruikelijk is, helpt Informales bij het doen van een aanvraag voor uitbetaling van die extra uren via een persoonsgebonden budget. Vervolgens neemt ze die mantelzorgers in dienst en betaalt hun WW- en pensioenpremie.

Kanttekeningen

Het ministerie van Volksgezondheid plaatst kanttekeningen bij betaalde mantelzorg. “Het werk van mantelzorgers is van onschatbare waarde, maar is in principe vrijwillig en onbetaald. Dat laat zich moeilijk verenigen met een arbeidsovereenkomst voor betaalde zorg.” (Citaat uit de Volkskrant).

De Branchevereniging Zorgverzekeraars wijst erop dat een mantelzorger door zijn persoonlijke relatie intrinsiek is gemotiveerd om zijn naaste te helpen. Als de mantelzorger alleen uit financiële overweging hulp biedt, dan bestaat het gevaar dat die hulp beperkt blijft tot het aantal betaalde uren.

De vereniging MantelzorgNL vindt het op zich een goed idee dat mantelzorgers financieel gecompenseerd worden. Maar de vereniging is geen voorstander van een zakelijke arbeidsovereenkomst voor mantelzorgers. Want het draait bij mantelzorg om de liefde, vriendschap of familieband die iemand met zijn naaste heeft. Betaling van deze zorg is daarom ethisch niet juist. Mantelzorg verwordt dan tot verplichte werktijd. En een bijkomend nadeel is dat de mantelzorger minder kritisch kan zijn op de zorgorganisatie. Overigens vindt MantelzorgNL de betaling van een mantelzorger via een pgb informele zorg een andere situatie. Hier gaat het om geïndiceerde zorg die bovenop de mantelzorg komt. De zorgvrager kiest er dan zelf voor of hij die zorg wil laten uitvoeren door zijn mantelzorger of iemand anders uit zijn netwerk.

MantelzorgNL pleit ervoor dat mantelzorg vrijwillig en onbetaald blijft, maar dat er voldoende (financiële) regelingen zijn die mantelzorgers daadwerkelijk ondersteunen. Dat kan bijvoorbeeld een fonds zijn om (reis)kosten te dekken, of regelingen om tijdelijk minder te werken met behoud van een deel van het inkomen.